fbpx
normaal

Hoe ‘Normaal’ angst en twijfel zaait

‘Het concept “normaal” staat aan de basis van elke vorm van twijfel aan jezelf,’ las ik in een verdiepend werk over stress, angst en spanning. Interessante stelling. Ik dacht er nog eens over na, bij mezelf toetsend of ik dit waar vond.

 

Normaal willen zijn, veroorzaakt meer psychische schade dan je je kunt voorstellen. In gesprekken hoor ik nog wel eens de vertwijfeling doorklinken ‘Wat is er mis met mij?’.

 

Maar wat is dat dan, normaal? Normaal proberen te zijn is een poging om jezelf in het smalle keurslijf te persen van wat onze maatschappij acceptabel vindt. Val vooral niet op, gedraag je niet te wijs of te dom, niet te uitbundig of te stil, niet te zelfverzekerd of te onzeker. Leef vooral rustig en veilig in de grote grijze middenmoot.

 

Was je hier als kind al heel handig in? Pakte je feilloos op wat er van je verwacht werd? Dan heb je waarschijnlijk een goede antenne ontwikkeld om je steeds af te stemmen op anderen. En mogelijk heb je intern de functie ontwikkeld om jezelf kritisch te benaderen en aan te jagen het steeds een beetje beter te doen, beter op te letten, beter de vrede te bewaren, beter presteren, etc. Zodanig dat je op goedkeuring kan rekenen van anderen. Of in ieder geval afkeuring kunt vermijden.

 

Wordt hier goed op gereageerd door je omgeving, dan werkt dit lange tijd goed voor je. Maar als je geen idee hebt waar jouw lat ligt, waar jij blij van wordt, waar jouw grenzen liggen, wat jij nodig hebt om geïnspireerd te blijven. Dan werk je ergens continu tegen jezelf in. Heel diep vanbinnen zit een signaal een stemmetje wat graag gehoord wil worden. En dat laat zich horen via ongemakken en pijn(tjes) in je lijf. Of via emoties.

 

Omdat je al zo lang doet wat je doet, is het niet met een quick-fix geregeld dat je vanaf nu besluit eerlijker te zijn naar je zelf. Het luisteren naar je gevoelens en behoeften en er iets mee doen, vraagt ook moed om daar voor uit te komen. Alleen al naar jezelf er voor uit willen komen dat je eerlijker wilt zijn naar jezelf en werkelijk ervaren wat je nodig hebt kan een stap zijn. Een stap omdat je er ook achter kan komen dat je jezelf tot nu toe tegenwerkt. Dat je andere keuzes moet gaan maken om je beter in je vel te gaan voelen. En dat kan lastig voelen, pijn doen.

 

Vermijden

We vermijden pijn omdat onze cultuur dat aanleert. En pijn staat hier voor alles wat ons een ongemakkelijk gevoel geeft, wat we liever niet ervaren. Voor veel mensen (en al helemaal voor hen die gevoelig zijn voor angst) bestaat een van de meest basale methoden voor het ontlopen van pijn uit het opzoeken van die veilige plekken in je hoofd waar de pijn je niet kan vinden. Daar kun je je wentelen in je dwangmatige gedachten van ‘stel dat’ en ‘als ik nou maar’, terwijl je gegijzeld wordt in angst over de toekomst of spijt van het verleden. Rouw en loslaten krijgen hier niet de ruimte.

 

Iedereen vind de vluchtweg die bij hem of haar past. Bijvoorbeeld ik ben pas gelukkig als ik: deze opleiding afmaak / de juiste baan vind / de juiste partner vind / het perfecte huis vind etc.

 

Perfectie

De zoektocht naar perfectie is tegelijkertijd een groot verlangen naar zekerheid. Je ego gelooft dat het bereiken van perfectie je beschermt tegen de onzekerheid die het leven kenmerkt. Uiteraard wordt die staat van perfectie nooit bereikt.  Ondanks het feit dat we ons daar uitstekend van bewust zijn, verzetten we ons ook wel een beetje tegen de realiteit en blijven we het toch proberen.

 

Dan komt er een moment in je leven, waarop je weet dat het zo niet langer kan. Misschien omdat je in conflicten belandt, misschien omdat je energievoorraad uitgeput is, misschien omdat je het plezier verloren bent. Alles is mogelijk.

 

Je weet dat er iets moet veranderen en je hebt met vrienden gepraat. Een boek gelezen, goede voornemens gemaakt. Een week ga je er mee aan de slag, misschien twee. Maar dan. Hoe zeer je ook weet dat veranderen helpt bij het tackelen van waar je nu tegen aanloopt, na enkele weken of maanden zit je weer in je oude patroon. Hoe kan dat nou?

 

Weerstand

Hier komen de eigenschappen van weerstand om de hoek kijken. Waarom werk je groei tegen terwijl je weet dat ze positieve veranderingen tot gevolg hebben? Het antwoord is, zoals vaak, te vinden in de vraag: verandering op zich veroorzaakt spanning. En spanning is ‘pijn’ en we zijn er op gericht om dit te vermijden. Een deel van ons houdt liever vast aan alles wat bekend, veilig en voorspelbaar is. En dit is precies het deel dat in opstand komt tegen onze poging tot zelfontwikkeling.

 

Weerstand neemt meestal de vorm aan van te lui, te bang, te moe zijn om datgene te doen waarvan je weet dat het tot zelfontplooiing leidt. Het is dat deel van je dat vanavond liever Netflixt dan aan je reflectiedagboek werkt, het deel dat liever op de bank zit dan hardloopt. Hoe beter je de situaties kunt benoemen waarin weerstand prevaleert, hoe makkelijker je bewust kunt kiezen om er niet aan toe te geven en dus jezelf beter te helpen groeien.

 

Om weerstand beter te herkennen geef ik onderstaand enkele voorbeelden met belangrijke eigenschappen van weerstand/angst:

  • Het wil vasthouden aan de huidige situatie.
  • Het wil ten koste van alles overal controle over hebben.
  • Het is doodsbang voor verandering en dan vooral voor innerlijke verandering.
  • Het voelt zich veilig bij vaste ritmes en gewoonten.
  • Het walgt van risico.
  • Het is doodsbang voor vertrouwen.
  • Het gelooft daadwerkelijk dat je slechte gebeurtenissen kunt voorkomen door je er maar vooral veel zorgen over te maken.
  • Het is ongeduldig en wil de zaken nu opgelost zien.
  • Het denkt in termen van zwart en wit.
  • Het voelt zich het veiligst in je hoofd omdat het dan niets te maken hoeft te hebben met gevoelens. Gevoelens zijn namelijk oncontroleerbaar, want zo voelde dat ooit als kind en er is niets erger dan het gevoel geen controle te hebben.
  • Het gedijt bij luiheid en houdt je het liefst in een staat van inactiviteit.

 

Wat is nou normaal?

Het is normaal dat we van elkaar verschillen. Dat we die verschillen signaleren en erkennen. Dat we daar geen oordeel over hoeven te hebben, maar dat het is wat het is. Ook weerstand tot ontwikkeling is normaal, evenals onze behoefte aan ontwikkeling en groei. Ieder op zijn eigen tempo en manier. Leren, vallen en opstaan, bijsturen is normaal. Het is normaal om in te zien en te accepteren waar je nu staat en dit als vertrekpunt nemen. Kortom het is normaler om in beweging te zijn, dan de situatie dwangmatig in een keurslijf te houden bij wat het was.

 

 

Herken je dit of wil je reageren? Heb je hier vaker aan gewerkt en heb je het gevoel niet verder te komen? Stuur gerust een mail naar: info@zwaardcoaching.nl .

Nicolette

 

Ik ben Nicolette Zwaard (1972). Door het schrijven van artikelen wil ik jou inspireren en tips geven, zodat je keuzes maakt,  je plek inneemt waar je tot je recht komt en zo rust kunt krijgen in je hoofd en lijf. Een plek waarbij je aandacht hebt voor jezelf en verbinding met anderen.

Met veel plezier ben ik werkzaam in mijn praktijk in Apeldoorn en werk ik ook buiten in de natuur.  Wil je geen enkel artikel missen? Schrijf je dan in voor de Inspiratie Nieuwsbrief. Of volg mij op LinkedinInstagram of Facebook.

 

Call Now Button